Çfarë shet media: Mardhënia mes produktit mediatik, audiencës dhe marketingut. ESSE

Duke patur parasysh se kohët e fundit media ka patur një rënie të madhe të shitjes së produktit të saj, ku kjo gjë vihet re më shumë në shtypin e shkruar, produkti mediatik ka mbetur si një mall i cili gjendet me shumicë në treg. Ne sot jemi dëshmitarë të faktit se shitjet kanë pësuar rënie (ndonëse tirazhet po rezistojnë, si për të mos pranuar rënien reale të lexuesve), të ardhurat nga reklamat po kështu. Disa tituj nuk i gjen më në treg, pasi janë mbyllur (Tema, Korrieri, Ballkan), flitet se numri i tyre do të shtohet edhe më. Sot ka tituj të rinj (si p.sh. më e reja Revista Mapo) që dalin në treg dhe synojnë të mbledhin sa më shumë lexues por kjo është thuajse e pamundur. Pasi ka hyrë edhe përdorimi i internetit në tregun mediatik. E njëjta gjë ndodh edhe me televizionet e shumtë që trasmetojnë sot në Shqipëri.

Ne shohim se disa televizione që ekzistonin (si Televizioni Arbëria, Tele Norba etj), janë mbyllur dhe disa të tjerë kanë lindur (si p.sh. i fundit ABC News) gjatë këtyre viteve të fundit. Por audienca është e njëjtë dhe ajo nuk po gjen një media që të kënaqë dëshirat e saj mediatike sepse këtu nuk ka audimat ku të përcaktohet dëshira e audiencës. Qytetarët janë të interesuar të shohin me pagesë ose jo një mall informativ, që të plotësojë tërë pritshmërinë e tyre. Në qoftë se ky kusht nuk plotësohet atëherë ti nuk ndiqesh! Mediat synojnë audiencën më të madhe dhe pretendojnë se e kanë gjetur atë. Ato synojnë thithjen e sa më shumë reklamave çka do t’u rriste  buxhetet dhe fuqinë ekonomoke.

Përcaktimi i fashave të orareve më të ndjekura të transmetimit të reklamave bëhet nga punonjësit e medias, të cilët studiojnë audiencën dhe shikueshmërinë të madhe në orare të caktuara. Por duhet theksuar se as reklamuesit të cilët paguajne shumë, as agjentët  e marketingut nuk janë të sigurtë nëse ndiqen apo jo pavarësisht ambicies dhe modestisë së tyre. Audimati nuk ekzistonakoma në Shqipëri, ata veprojnë në hipoteza personale ose hamendësore. Askush nuk bën anketa dhe askush nuk pyetet askënd se çfarë sheh, në çfarë ore e sheh dhe cilin Televizion ndjek???

Në këtë treg mediatik nuk ka vetëm luftë brenda “llojit”, por është edhe teknologjia që mundëson informacion të shpejtë, të kudondodhur dhe të përhershëm. Interneti gjithnjë e më shumë po bëhet një konkurrent i fortë i shtypit të shkruar, sidomos në rrethet kryesore të vendit. Disa media po përpiqen ta ofrojnë këtë shërbim me pagesë, por të ardhurat nga shitjet “online”, janë të pakonsiderueshme. Si interneti ashtu dhe televizioni e japin lajmin brenda disa sekondave, duke ua vështirësuar punën gazetave (djegur lajmin siç thuhet në gjuhën gazetareske), dhe të nesërmen ato duhet detyrimisht të japin diçka tjetër, për të tërhequr lexuesit.

Marrdhënia mes porduktit mediatik dhe audiencës synohet që të jetë e ngushtë por në bazë të sjelljes së medias sillet edhe audienca e cila ka në dorë edhë fatin e medias ndonjëherë. Mosshikimi nga ana e audiencës nuk ka shitje reklmamash dhe mospatja e fitimeve nga reklamat çon në falimentim. Ndërsa mardhënia e audiencës me marketingun është disi indirekte sepse akoma në Shqipëri nuk ka instrumenta matës të  audiences, ndërkohë që marketingu mediatik zhvillohet dhe shpreson të dërgojë tek publiku produktin e vet. Marketingu merret me shkëmbimin e marrëdhënies mes organizatës dhe konsumatorit por sa arrihet kjo është një çështje tjetër.

Marketingu perceptohet si një detyrë themelore e menaxhimit, që punon për të kënaqur individët dhe nevojat e medias dhe për të ndërtuar avantazhe sa me te medha. Marketingu është  një funksion madhor i menaxhimit brenda një organizate, por mënyra se si ai organizohen varet nga perceptimi menaxherial, kultura e organizatës dhe precedenti historik. Marketingu synon të krijojë shkembime të kënaqshme. Kështu marketingu është i përqendruar në përpjekjet për të influencuar publikun për të blerë mallra dhe shërbime. Reklama është një mjet i rëndësishëm i marketerëve, por nuk është e vetmja.  Marketimi i komunikimit konsiderohet si pjesë e marrëdhënieve me publikun. Argumenti alternativ për këtë është se MP janë pjesë e marketimit të komunikimit.

Marketierët e mediave mundohen me anë të disa risive (si p.sh. suplementet e disa gazetave)  të thithin audience, por kjo gjë po bëhet edhe më pak e mundshme për shkak të politizimit të disa prej tyre, dhe jokredibilitetit të krijuar gjatë këtyre viteve. Audienca shqiptare thuajse është e zhgënjyer prej mediave ose nuk e kupton atë. Por duhet  të kemi parasysh se rënia e  shikimit dhe rënia e leximit sjell si pasojë dhe uljen e reklamamimit ku agjentët e marketingut luftojnë të mbajnë klientët e tyre fort pas mediave të tyre. Një faktor tjetër është dhe kriza ekonomike e cila ka pllakosur Boten, Europen dhe vendin tonë. Reklamat e reflektojnë edhe më qartë krizën e biznesit, në kuptimin e mungesës së parave. Një faktor tjetër në shitjen ë produktit mediatik është edhe interneti ku mediat gjenden online me kosto me të ulëta dhe ku bëjnë reklamime të shumta, ndërkohë që audienca vazhdon të shtohet në faqet e tyre Web dhe në përdorimin e internetit. Për sa u përket reklamave në sektorin privat, vazhdojnë të jenë gati në të njëjtat shifra dhe peshën kryesore e mbajnë kompanitë e telefonisë dhe bankat të cilat nuk bëjnë dot pa to.

Por a është e mjaftueshme të japim informacione të pazgjedura dhe ndonjëherë jocilësore vetëm të shitemi? A mjafton ti mbysim qyetarët me informacion edhe nëse është i pakuptueshëm vetëm sa për të mbajtur reklamat dhe për të mbijetuar? Çfarë do shesim dhe a është cilësor? Cilin krah politik do të mbështesim dhe kush paguan më shumë për jo të vërtetën? A do kemi një cilësi në rritje apo mjafton te japim  programe edhe jocilësore por të paktën të ndiqemi? Këto pyetje kanë në kokë drejtuesit e mediave sot por nuk dalin dot nga hullia e krijuar si një traditë e hershme. Ata vendosin të bëjnë atë që e dinë se nuk quhet gazetari por veç të shesin. Ata i njohin parimet, i dinë detyrat kryesore, i dinë ligjet gazetareske por janë të kushtëzuar nga financat. Janë të kushtëzuar nga drejtori që është shok me X politikan që ka një firmë ndërtimi dhe ku drejtori ynë është aksioner atje. Jo kjo nuk është gazetari!

Ky është një  biznes i pastër nën emrin e shenjtë të gazetarisë! Pra qëllimi është sponsorizimi ose mbështetja nga biznese të tjera, pasi ekonomikisht shtypi i shkruar dhe ai viziv është një mekanizëm që nuk e mban dot veten.

Nevojat e audiencës nuk plotësohen dhe qellimi i gazetarisë mbetet si ajo “Përralla e vjetër që na tregonte gjyshja”. Audienca mbetet jashtë loje. I intereson apo jo audiencës ne këtë informacion japim, e kuptojnë ose jo, i pëlqen ose jo ne këta jemi.

 

Shtojca: Një raport i fundit i OECD-së.

Le ti hedhim një sy tregut ndërkombëtar në Europë që ka rënie më të lehtë gjatë krizës.

Gazetat europiane janë duke e përballuar më mirë krizën se ato amerikane. Një raport i fundit i OECD-së tregon se ka rënie jo vetëm në lexueshmëri, por edhe në reklama, si pasojë e konkurrencës së fortë që vjen nga interneti.

Në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, tregu ka rënë me rreth 30% nga viti 2007 në 2009. Britania e Madhe humbi 21% të tregut për të njëjtën periudhë, ndërsa Greqia dhe Spanja pësuan rënie përkatësisht me 20% dhe 16%.

Në disa nga vendet e tjera të Europës, tregu pati rënie më të vogël, në Gjermani 10%, në Portugali 7%, në Suedi dhe Finlandë 6%, në Francë 4% dhe në Austri 2%.
Një arsye e kësaj diference mes tregut të gazetave në Europë dhe atij në Shtetet e Bashkuara të Amerikës është edhe rënia më e ulët e të ardhurave nga reklamat. Në rritje është “uria” për gazeta në vendet në zhvillim, gjë që ka ndihmuar në qarkullimin botëror të gazetave. Në vende si Brazili, India, Indonezia, Kina e Afrika e Jugut qarkullimi është rritur me 35%.

Sipas Shoqatës Europiane të Reklamimit Interaktiv (EIAA), europianët po shpenzojnë më shumë kohë me internetin në “lëvizje” (6.4 orë në javë) në krahasim me leximin e gazetave (4.8 orë në javë) ose të revistave (4.1 orë në javë). Në raportin vjetor 2009, Shoqata Botërore e Gazetave (WAN), thuhet se 1.9 miliardë njerëz lexojnë një gazetë të paguar çdo ditë, në rang botëror gazeta tërheq 41% më shumë lexues të rritur sesa interneti.

Të dhënat e vitit 2009 tregojnë se reklamat në gazeta në rang botëror u ulën me rreth 5%, por përsëri ato përbëjnë rreth 37% të totalit. Sipas të dhënave të Shoqatës së Gazetave Amerikane, të ardhurat nga reklamat u ulën me rreth 10% në katërmujorin e parë, ndërsa reklamat “online” u rritën me 5%, me 730 milionë dollarë në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit 2009.

Kjo lëvizje i dedikohet edhe orientimit të ri të lexuesve, si dhe çmimeve më të lira që ofron publiciteti në internet. Shoqata Amerikane e Gazetave raporton se faqet e gazetave kanë regjistruar 74.4 milionë vizitorë nga 72 milionë që ishin në katërmujorin e vitit 2009. Vëzhgimet mediatike nxjerrin në pah edhe se qarkullimi i gazetave ka rënë, pasi janë shkurtuar së tepërmi buxhetet (stafi dhe faqet), për të luftuar rënien ekonomike. Megjithatë pavarësisht kësaj, disa kompani raportuan të ardhura më të larta për shkak të rritjes së abonimeve dhe çmimeve të stendave të gazetave.

MARIGLEN GJIK,A Gazetari, M.A, Dhjetor 2010

 

About these ads
Ky zë u postua te RAJONI/BOTA. Faqeruani permalidhjen.

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Log Out / Ndryshoje )

Figurë Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Log Out / Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Log Out / Ndryshoje )

Google+ photo

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Log Out / Ndryshoje )

Po lidhet me %s